Opis

“Człowiek jest twórcą Boga, a Bóg jest tworem i dziełem człowieka” – 28. marca 1689 roku autor tych słów został poddany torturom i ścięty na rynku warszawskiego Starego Miasta.

Kazimierz Łyszczyński (1634-1689) – filozof, ateista, twórca dzieła „O nieistnieniu Boga” (De non existentia Dei), napisanego po łacinie.
Mord sądowy umożliwił sąsiad denucjator, winny Łyszczyńskiemu „100 tysięcy fortun”. Ukradł rękopis dzieła i zaniósł biskupowi. Sąd odbył się przed specjalną komisją sejmową i trwał półtora miesiąca w obecności króla Jana III Sobieskiego. Biskupi i nuncjusz apostolski chcieli krwi by przeprosić boga obrażonego ateizmem filozofa. Śmierć myśliciela miała zapobiec sprowadzeniu na Polskę nieszczęść i odstraszyć innych od głoszenia nauk niezgodnych z nauczaniem kościoła. Wyrok mógł być jeden – śmierć przez spalenie na stosie. Król okazał łaskę zamieniając karę na ścięcie.
Zanim poleciała głowa skazańca, wyrwano mu język, potem na żywca spalono rękę wraz z rękopisem, dopiero potem kat zrobił swoje. Po egzekucji poza miastem spalono ciało, a prochy wystrzelono z armaty, aby nie mógł mieć grobu.

Majątek Łyszczyńskiego został skonfiskowany, dom zburzony, a w jego miejscu na wieki miał pozostać pusty ugór.
Taki los spotkał filozofa za to, że na na 265 kartach swojej książki dowodził nieistnienia boga, kończąc ją słowami „zatem Boga nie ma”. Całość dzieła nie jest znana, znane jest pięć fragmentów jego traktatu (12 zdań), które przetrwały jako cytaty w mowie oskarżyciela. To i tak wystarczy by stwiedzić, że Łyszczyński musiał umrzeć za “zapalanie światła rozumu” i atak na boga i kościół.
“Człowiek jest twórcą Boga, a Bóg jest tworem i dziełem człowieka. Tak więc to ludzie są twórcami i stwórcami Boga, a Bóg nie jest bytem rzeczywistym, lecz bytem istniejącym tylko w umyśle, a przy tym bytem chimerycznym, bo Bóg i chimera są tym samym.”
“Prosty lud oszukiwany jest przez mądrzejszych wymysłem wiary w Boga na swoje uciemiężenie; tego samego uciemiężenia broni jednak lud w taki sposób, że gdyby mędrcy chcieli prawdą wyzwolić lud z tego uciemiężenia, zostaliby zdławieni przez sam lud.”